Zuidwest 100

VVH Zuidwest 100 Leiden

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Straten en lanen in Zuidwest 100

Vrijwel alle straten, lanen en pleinen in de wijk waarin wij wonen zijn genoemd naar componisten. Toch heet deze wijk niet 'Componistenwijk', maar 'Fortuinwijk'. Dat komt zo: tussen de Trekvliet en de Korte Vliet liep vroeger een sloot als afscheiding tussen de Boshuizerpolder en de Gasthuispolder. Aan die sloot stond een volmolen genaamd 'Het Fortuin'. Deze molen, die later ook werd gebruikt als oliemolen en als trasmolen *), werd omstreeks 1900 gesloopt. De 'Fortuinsloot' bleef. Aangepast aan de bebouwing vinden we hem terug langs de Mendelssohnkade, langs de Tjaikowskikade en, aan de andere kant van de Churchilllaan, langs de Van der Helmlaan. Van de componisten, waarnaar de straten en lanen in Zuid-West 100 zijn genoemd, heb ik wat gegevens verzameld. Wellicht interesseert u zich hiervoor en gaat u ook eens, of nog meer, luisteren naar de muziek van de man waarnaar uw straat of laan heet. Een beetje triest vind ik het wel voor Smetana. Zijn straat is nu niet bepaald de fraaiste in onze buurt, terwijl zijn muziek zo mooi is.

Joop Olofsen

*) Volmolen: molen voor het vervilten van laken; oliemolen: molen voor het persen van olie uit noten; trasmolen: molen voor het pletten van vezels.



Smetana

Bedrich Smetana werd geboren op 2 maart 1824 in Litomysl, Bohemen. Hij was in zijn tijd beroemd als pianovirtuoos. Daarnaast maakte hij naam als componist en dirigent. Op jeugdige leeftijd kwam hij in Praag te wonen. In 1856 vertrok hij naar Göteborg, Zweden, waar hij het muziekleven nieuwe impulsen wist te geven.
In 1863 keerde hij terug naar Praag waar hij een eigen muziekschool begon. Daar klonken ook zijn eerste grote composities. In 1874 openbaarde zich bij Smetana een toenemende doofheid die tenslotte leidde tot krankzinnigheid. Hij stierf op 12 mei 1882 in een inrichting.
De eerste werken van Smetana kenmerken zich als zeer ritmisch en melodieus. Vooral zijn opera's 'De verkochte bruid' en 'De kus' werden zeer bekend. Zijn belangrijkste symfonische werk 'Mijn vaderland' met daarin de bekende 'De Moldau' veroverde snel de concertzalen. In zijn latere werken is de tragedie van zijn geestesgesteldheid goed waarneembaar. In een van zijn laatste strijkkwartetten valt de nadruk duidelijk op de hoge 'e', de laatste toon die hij kon horen. Bedrich Smetana ontving in zijn moeilijke levensjaren veel steun van zijn collega componist en pianist Franz Liszt.

 

Apollo

Het is niet zo vreemd dat er in een componistenbuurt ook een laan is genoemd naar Apollo. Want Apollo is in de Griekse mythologie de beschermer van de dichtkunst, de zang, het snarenspel en de muzen. Hij is de god van het goede, het schone en het harmonische. De Apollo-cultuur werd sterk bevorderd door keizer Augustus, die er in Rome een tempel voor liet bouwen.
Apollo wordt sinds de Renaissance afgebeeld met een lier. De laurierboom is aan hem gewijd. Vandaar de lauwer(=laurier)krans. In de 17e en 18e eeuw was Apollo de grote inspirator voor dichters, beeldhouwers en operacomponisten. Apollo is ook een geliefde naam voor mannenkoren.

 

Grieg

Edvard Hagerup Grieg werd geboren in Bergen, Noorwegen, op 15 juni 1843. Van zijn moeder, die zelf een voortreffelijke pianiste was, kreeg hij de eerste muzieklessen. Later kon hij, dank zij een door bemiddeling van Franz Liszt verkregen studiebeurs, naar het conservatorium in Leipzig, waar hij studeerde bij Niels Gade. Grieg werd een veelzijdig componist. Daarnaast trad hij op als dirigent en concertpianist. Hij schreef liederen, pianowerken, orkestwerken, koorwerken, kamer- en toneelmuziek. Daarin wist hij de Noorse volksaard en de Duitse Romantiek te verbinden met Franse harmonieën en klankkleuren. Vooral bekend werden zijn 'Noorse Dansen', de suite 'Aus Holberg's Zeit' en zijn toneelmuziek bij Ibsen's 'Peer Gynt'. Deze laatste werd overigens door hemzelf 'waardeloze gelegenheidsmuziek' genoemd. De première van zijn liederen werd veelal verzorgd door zijn vrouw Nina die zangeres was. In 1885 trok hij zich terug op zijn landgoed Troldhausen bij Bergen, van waaruit hij nog enkele concertreizen ondernam. Grieg was zo geliefd in Noorwegen, dat zijn 25-jarig jubileum als muziekdocent en zijn 25-jarig huwelijksfeest ware volksfeesten werden. Hij kreeg eredoctoraten van de universiteiten van Oxford en Cambridge. Bij zijn dood, op 4 september 1907, rouwde heel Noorwegen.

 

Beethoven

De componist Ludwig van Beethoven werd geboren in Bonn op 16 december 1770. Hij stamde uit een oud Vlaams geslacht. Zijn grootvader kwam uit Mechelen. Ludwig kreeg de eerste muzieklessen van zijn vader. Later werd Christian Gottlob Neefe, de hofkapelmeester en -organist zijn leraar. Al op achtjarige leeftijd gaf hij zijn eerste piano-optreden en vanaf zijn twaalfde mocht hij regelmatig zijn leraar vervangen als organist van de hofkapel. In die tijd was zijn eerste compositie al gedrukt. In 1787 bracht hij een bezoek aan Wenen, waar hij enkele lessen kreeg van Mozart. Na zijn definitieve vestiging in Wenen, in 1792, volgde hij lessen van Haydn, Albrechtsberger en Salieri. Beethoven schreef vooral pianowerken, symfonieën, opera's, oratoria en missen. Hij geldt als de belangrijkste schakel tussen de "klassieken" en de Romantiek. In 1816 vroeg Johann Nepomuk Mälzel, een man die de door de Amsterdammer Winkel uitgevonden metronoom in de handel wilde brengen, aan Beethoven om tempo-aanduidingen bij zijn muziek te zetten. Na veel aandrang en met tegenzin voldeed Beethoven aan dit verzoek. Hij vond eigenlijk dat musici zelf moesten beschikken over het juiste tempo- en maatgevoel en zich niet moesten laten leiden door een 'mechanische dirigent'. Zowel Mälzel als de drukker van de muziek had echter niet door dat Beethoven zich hier en daar met opzet vergiste. Zij brachten 'correcties' aan waardoor veel muziek van Beethoven lange tijd in een verkeerd tempo werd uitgevoerd. Zo werd de bekende 'Ode an die Freude' ten onrechte een soort circuspolka. Na zijn vijftigste zorgde een steeds verergerende doofheid ervoor dat Beethoven zich steeds meer isoleerde. Maar ondanks zijn doofheid hield hij niet op met componeren en dirigeren. Hij overleed op 26 maart 1827.

 


Pagina 1 van 2

Aanmelden

Wie is er online?

Niemand

Evenementen kalender

Oktober 2017
M D W D V Z Z
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5